قيامت ، به حقّ است ؟ بگو آرى ، سوگند به پروردگارم كه آن موضوع قطعا به حقّ مىباشد . » ؛ « يوسف ! اى انسان صدّيق و راستين ، فتوى ده و براى ما دربارهء هفت گاو فربهى . . . حكم كن . » . خداوند متعال به منظور تهديد افراد [ فاقد شرائط فتوى ] ، در جهت صدور حكم و فتوى ، مىفرمايد : « براى آنچه زبانتان بدان گوياست ، دروغ را به وسيلهء آن جارى نسازيد كه اين چيز حلال و آن چيز حرام است ، تا مبادا بر خداوند متعال دروغ ببنديد . » و يا مىفرمايد : « و بر حذر باشيد از اينكه دربارهء خداوند متعال ، چيزى را كه نمىدانيد بگوييد . » و يا مىفرمايد : « اى پيامبر ، بگو گزارش كنيد آن مقدار از رزق و روزى را كه خداوند متعال براى شما فرو آورد و شما برخى از آنها را حرام و بعضى را حلال قرار داديد . آيا خداوند به شما چنين رخصت و اجازه‌اى داده است و يا بر او دروغ مىبنديد ؟ » . ملاحظه كنيد كه خداوند متعال با چه كيفيّتى ، مستند و مأخذ حكم و فتوى را به دو نوع تقسيم فرموده [ نوعى از آن به گونه‌اى است كه انسان در صدور فتوى و اظهار رأى و نظر دربارهء آنها - از طرف خداوند - مأذون و مجاز مىباشد . و نوعى ديگر كه در اظهار نظر دربارهء آنها مجاز نيست . ] بنابراين اگر اذن الهى دربارهء رأى و نظرى تحقّق نيابد [ و تو شخصا ] راجع به آنها اظهار نظر كنى و فتوى دهى ، بر خداوند متعال دروغ و افتراء مىبندى . ] * * * « و انظر إلى قوله تعالى حكاية عن رسوله صلّى اللّه عليه و آله أكرم خلقه عليه : وَ لَوْ تَقَوَّلَ عَلَيْنا بَعْضَ الْأَقاوِيلِ * لَأَخَذْنا مِنْهُ بِالْيَمِينِ * ثُمَّ لَقَطَعْنا مِنْهُ الْوَتِينَ « 1 » فإذا كان هذا تهديده لأكرم خلقه عليه ، فكيف حال غيره إذا تقوّل عليه عند حضوره بين يديه . و قال رسول اللّه صلّى اللّه عليه و آله : إنّ اللّه لا يقبض العلم انتزاعا ينتزعه من النّاس و لكن يقبض العلم بقبض العلماء حتّى إذا لم يبق عالما اتّخذ النّاس رؤساء جهّالا فسئلوا فافتوا به غير علم فضلّوا و أضلّوا و قال صلّى اللّه عليه و آله : من أفتى بفتيا من غير تثبّت و فى لفظ : به غير علم فإنّما إثمه على من أفتاه . و قال عليه السّلام : أجرؤكم على الفتوى أجرؤكم على النّار . و قال صلّى اللّه عليه و آله : أشدّ النّاس عذابا يوم القيامة رجل قتل نبيّا أو قتله نبىّ أو رجل يضلّ النّاس به غير علم ، أو مصوّر يصوّر التّماثيل . و من كلام أمير المؤمنين عليه السّلام :

--> ( 1 ) - سورهء الحاقه ( 69 ) ، آيهء 44 - 46 .